ڕاستكردنه‌وه‌ی چه‌ند هه‌ڵه‌یه‌كی (.عبدالرحمن صدیق)
سەردان : ٨٥١
بەروار : ٢٠١٥/١٢/٢٨


بسم
الله والحمدلله والصلاه‌ والسلام علی رسول الله

 ڕاستكردنه‌وه‌ی چه‌ند
هه‌ڵه‌یه‌كی (عبدالرحمن صدیق)

 1/ئه‌ڵێ
ئه‌م ووته‌یه‌ ( إذا صح الحديث فهو مذهبي) قسه‌ی امامی شافعی نییه‌ !
چونكه‌ یه‌كه‌م جار ووشه‌ی حدیسی صحیح امامی
بوخاری به‌كاری هێناوه‌، له‌وه‌ڵامدائه‌ڵێم: به‌دڵنیاییه‌وه‌ ئه‌م قه‌وله‌
ووته‌ی امامی شافیعی یه‌ وامامی بیهقی وحاكم وجگه‌ له‌وانیش
گێڕاویانه‌ته‌وه‌ له‌ گه‌وره‌ زانایانی فه‌رموده‌ناس وه‌ك امامی ابن وصلاح و
نووی وابن حجر، وه‌هه‌روه‌ها امامی سوبكی كتێبێكی تایبه‌تی له‌ سه‌رئه‌م
ووته‌یه‌ نوسیوه‌ شه‌رحی كردوه‌ به‌ناو نیشانی(معنى قول المطلبي: إذا صح
الحديث فهو مذهبي)تیادا هاتوه‌ كه‌ئه‌ڵێ:وهو قولٌ مشهور عنه، لم يختلف
الناس أنه قاله) واته‌ :ئه‌مه‌ ووته‌یه‌كی مه‌شهوره‌ له‌ امامه‌وه‌ وهیچ
یه‌كێك له‌ زانایان جیاوازیان له‌ سه‌ر ئه‌مه‌ نییه‌، وه‌به‌ڵكوئه‌م
ووته‌یه‌ پێش امام شافعی له‌ امامی ئه‌بوحنیفه‌ شه‌وه‌ ڕیوایه‌تكراوه‌ به‌
صحیحی. وه‌هه‌روه‌ها امامی شافیعی له‌ ده‌یاها شوێندا كه‌ فه‌رموده‌یه‌كی
به‌ده‌ست گه‌شتبێ له‌ ڕێگه‌یه‌كه‌وه‌ كه‌ صحیح نه‌بوبێ به‌لایه‌وه‌
فه‌رمویه‌تی :لو صح الحديث قلت به.واته‌ ئه‌گه‌ر صحیح بێ ئه‌وامنیش
كرده‌وه‌ی پێده‌كه‌م وائه‌ڵێم، وه‌هه‌روه‌ها امامی شافیعی به‌ امام احمد
ئه‌ڵێ ئێوه‌ له‌ ناسینی فه‌رموده‌كان له‌من شاره‌زاترن هه‌ركاتێك
فه‌رموده‌یه‌كی صحیح تان به‌رچاو كه‌وت منیشی لێ ئاگاداربكه‌نه‌وه‌
هه‌تاوه‌كو كرده‌وه‌ی پێ بكه‌م به‌ڵام به‌و مه‌رجه‌ صحیح بێت....(( أنتم
أعلم بالحديث والرجال مني، فإذا كان الحديث الصحيح؛ فَأَعْلِموني به - أي
شيء يكون: كوفيّاً، أو بصرياً، أو شامياً -؛ حتى أذهب إليه إذا كان صحيحاً
)) الخطاب للإمام أحمد بن حنبل رحمه الله. رواه ابن أبي حاتم في آداب
الشافعي (ص 94 - 95) ، وأبو نعيم في الحلية (9/106) ، والخطيب في
الاحتجاج بالشافعي (8/1) ، وعنه ابن عساكر (15/9/1) ، وابن عبد البر في
الانتقاء (ص 75) ، وابن الجوزي في مناقب الإمام أحمد (ص 499) ،
والهروي (2/47/2) من ثلاثة طرق عن عبد الله بن احمد بن حنبل عن أبيه: أن
الشافعي قال له: ... فهو صحيح عنه؛ ولذلك جزم بنسبته إليه ابن القيم في
الإعلام (2/325) ، والفلاني في الإيقاظ (ص 152) ، ثم قال: قال
البيهقي: ولهذا كَثُر أخذه - يعني: الشافعي - بالحديث، وهو أنه جمع علم أهل
الحجاز، والشام، واليمن، والعراق، وأخذ بجميع ما صح عنده من غير محاباة
منه، كه‌واته‌:به‌دڵنیاییه‌وه‌ پێش امامی بوخاری زانایان ووشه‌ی حدیسی صحیح
یان به‌كارهێناوه‌

 2/ .پاشان ئه‌ڵێ یه‌كه‌م جار ووشه‌ی حدیسی صحیح امامی
بوخاری به‌كاری هێناوه‌ دیسان له‌مه‌شدا كه‌وتوه‌ته‌وه‌ هه‌ڵه‌وه‌،زانایان
فه‌رمویانه‌ یه‌كه‌م كتێب كه‌مه‌رجی صحیحی له‌ خۆگرتبێ صحیحی بوخارییه‌
چونكه‌ پێش بوخاری امام مالك كتێبی (موطأ) ی دانا به‌ڵام به‌مه‌رجی
نه‌گرتبوو ته‌نها صحیحی تیادا كۆبكاته‌وه‌، نه‌ك پێش بوخاری كه‌س ووشه‌ی
(حدیسی صحیحی) به‌كارنه‌هێنابێ به‌ڵكو له‌ زه‌مانی صه‌حابه‌و تابیعینه‌وه‌
گرنگی دراوه‌ به‌وه‌رگرتنی حدیسی صحیح له‌ دوای دروست بونی فیتنه‌ی
شه‌هیدكردنی امامی عوسمان ئیترحدیسیان له‌ بیدعه‌كارنه‌وه‌ وه‌رنه‌ده‌گرت
وه‌ك ابن سیرین فه‌رمویه‌تی: كانوا لا يسألون عن الإسناد فلما وقعت الفتنة
قالوا: سموا لنا رجالكم فينظر إلى أهل السنة فيؤخذ حديثهم وإلى أهل البدع
فلا يؤخذ حديثهم) رواه أحمد في العلل ومسلم في الصحيح. وه‌هه‌روه‌ها زانای
گه‌وره‌و فه‌رموده‌ناس شوعبه‌ی كوری حجاج كه‌له‌ ساڵی (160)ك مردوه‌
فه‌رمویه‌تی: (( إنما يعلم صحة الْحَدِيْث بصحة الإسناد ))واته‌:فه‌رموده‌ی
صحیح ده‌ناسرێته‌وه‌ به‌ هۆی صحیحی سه‌نه‌ده‌وه‌.كه‌واته‌:پێش امامی
بوخاری ووشه‌ی (فه‌رموده‌ی صحیح)به‌كارهاتوه‌ وئه‌م تقسیمه‌ ی حدیس بۆ صحیح
و زه‌عیف كۆنه‌.


 3/ پاشان ئه‌ڵێ امامی ترمزی یه‌كه‌م كه‌س بوه‌ حدیسی
تقسیم كردوه‌ بۆ(حسن,صحیح ,ضعيف) له‌مه‌شدا دیسان كه‌وتوه‌ته‌وه‌ هه‌ڵه‌وه‌
، زانایان كه‌ده‌ڵێن امامی ترمزی یه‌كه‌م كه‌س بوه‌ حدیسی تقسیم كردوه‌
بۆ(حسن,صحیح ,ضعيف) مه‌به‌ستیان به‌كارهێنانی (حسن صحیح)ه‌ به‌یه‌كه‌وه‌
بۆفه‌رموده‌ی صحیح ،ئه‌گینا تقسیمی حدیس بۆ (صحیح و ضعيف) ئه‌مه‌یان كۆنه‌
وه‌ك ئه‌بوعالیه‌ فه‌رمویه‌تی:((كنا نسمع الرواية بالبصرة عن أصحاب رسول
الله - صلى الله عليه وسلم - فلا نرضى حتى نركب إلى المدينة فنسمعها من
أفواههم)) واته‌:ئێمه‌ له‌بصره‌ فه‌رموده‌ی پێغه‌مبه‌ر(صلی الله علیه‌
وسلم) مان بۆریوایه‌ت ده‌كرا وده‌مان بیست به‌ڵام ڕازی نه‌ده‌بوین خۆمان
ده‌چوین بۆمه‌دینه‌ له‌ ده‌می صه‌حابه‌كانه‌وه‌ وه‌رمان ده‌گرت وده‌مان
بیست، ئه‌مه‌ به‌ڵگه‌یه‌كی ڕونه‌ كه‌ تابعین زۆر گرنگیان داوه‌ به‌
وه‌رگرتنی فه‌رموده‌كان له‌ سه‌رچاوه‌ی خۆی بۆئه‌وه‌ی دوچاری هه‌ڵه‌ نه‌بن.

وصلی الله وسلم علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه‌ اجمعین.
محسن محمود سليمان
19 / 2 / 1437ك 1 /
12 / 2015 ز